Ngủ trong đêm nóng: làm gì cho phòng ngủ mát hơn

Phòng ngủ nóng là loại khó chịu khác hẳn nóng ban ngày: ban ngày còn đi lại, còn ra chỗ khác; ban đêm thì nằm yên một chỗ suốt mấy tiếng. Và ngủ kém một đêm thì hôm sau kém theo.

Bài này đi theo thứ tự thực tế: nhiệt vào phòng bằng đường nào, và làm gì được ở từng đường.

Nhiệt vào phòng ngủ bằng bốn đường

1. Mái và trần — với nhà thấp tầng hoặc phòng áp mái, đây thường là đường lớn nhất. Mái nhận nắng cả ngày rồi toả xuống suốt buổi tối.
2. Tường hướng tây — nhận nắng chiều gay gắt, và nhả nhiệt vào đúng giờ đi ngủ.
3. Cửa kính — nắng chiếu thẳng vào là nhiệt vào tức thì.
4. Đồ trong phòng — bộ sạc, máy tính, đèn sợi đốt, tủ lạnh mini. Mỗi thứ một ít nhưng cộng lại đáng kể trong phòng nhỏ.

Vì sao phòng vẫn nóng sau khi trời đã mát

Đây là chỗ nhiều người thấy lạ: ngoài trời đã dịu mà trong phòng vẫn hầm. Lý do là khối vật liệu giữ nhiệt — bê tông, gạch, mái tôn đã hấp nhiệt cả ngày và nhả ra chậm.

Hệ quả thực tế: mở cửa lúc trời vừa mát chưa chắc đủ, vì nguồn nóng đang nằm trong chính tường và trần. Phải có luồng gió thật để đẩy khối khí nóng ra, chứ không phải chỉ mở hé một cửa.

Thông gió đêm: làm cho đúng thì rất ăn

• Cần hai lỗ mở ở hai phía — một chỗ vào, một chỗ ra. Mở một cửa duy nhất thì gió gần như không chạy.
• Quạt đặt ở cửa sổ thổi ra ngoài đẩy khí nóng đi nhanh hơn là quạt thổi vào.
• Mở sớm ngay khi ngoài trời mát hơn trong nhà, đừng đợi tới giờ ngủ.
• Đóng lại vào sáng sớm, trước khi trời bắt đầu nóng — giữ phần mát đã lấy được.

Ở nơi ồn hoặc không an toàn để mở cửa đêm thì cách này không dùng được — lúc đó phần việc dồn sang che nắng ban ngày và làm mát bằng máy.

Quạt: đặt ở đâu mới ăn

Quạt không làm hạ nhiệt độ phòng; nó làm mồ hôi bay nhanh hơn nên người thấy mát. Từ đó suy ra vài điều:

1. Quạt chỉ có tác dụng khi có người trong phòng — bật quạt cho phòng trống là phí điện.
2. Hướng gió qua người, không cần thổi khắp phòng.
3. Quạt trần chạy tốc độ vừa thường dễ chịu hơn số lớn, vì gió mạnh quá làm khô mắt mũi.
4. Kết hợp quạt với máy lạnh cho phép đặt nhiệt độ cao hơn mà vẫn thấy dễ chịu.

Máy lạnh: mấy điều thường bị bỏ qua

• Lưới lọc bẩn làm máy vừa yếu vừa tốn điện — đây là việc bảo trì rẻ nhất và hay bị quên nhất.
• Đặt thấp hơn không làm phòng mát nhanh hơn, chỉ làm máy chạy lâu hơn mới tới ngưỡng.
• Bịt kín khe hở quanh cửa phòng thì hiệu quả hơn hẳn việc hạ thêm một độ.
• Gió thổi thẳng vào người suốt đêm hay gây khô họng và mỏi vai — chỉnh cánh hướng lên trần cho gió toả xuống.

Giường và chăn ga

Phần này rẻ mà đổi cảm giác rõ: chọn ga vải mỏng thoáng thay vì vải dày; bỏ bớt lớp lót dày dưới ga trong mùa nóng; đệm quá dày và bọc kín thì giữ nhiệt nhiều hơn người ta tưởng. Với trẻ nhỏ, mặc mỏng và đắp mỏng thường tốt hơn là quấn kỹ rồi bật máy lạnh thấp.

Thứ tự đáng bỏ tiền

Nếu phải xếp hạng theo mức đổi được trên mỗi đồng bỏ ra, thứ tự thường là:

1. Che nắng cho mái và tường tây — chặn nhiệt trước khi nó vào là rẻ hơn hẳn việc làm mát sau đó.
2. Bịt khe hở và làm kín cửa phòng — việc nhỏ, rẻ, và ăn ngay nếu bạn dùng máy lạnh.
3. Một cái quạt đặt đúng chỗ, kèm thói quen thông gió đêm.
4. Chăn ga mỏng thoáng.
5. Cuối cùng mới tới máy lạnh mạnh hơn — nếu ba bước trên làm rồi mà vẫn chưa đủ.

Đảo ngược thứ tự này là chuyện hay gặp: mua máy lạnh to trong khi mái vẫn phơi nắng cả ngày, rồi tháng nào cũng trả tiền điện cho phần nhiệt lẽ ra đã chặn được.

Phòng ngủ ở tầng trên cùng

Đây là ca nặng nhất, vì phòng nhận nhiệt từ mái và thường có ít hướng thoát gió. Mấy việc làm được, xếp từ dễ tới khó: dùng rèm dày hoặc rèm cách nhiệt cho cửa nhận nắng; đặt quạt hút ở điểm cao nhất của phòng vì khí nóng đọng lên trên; nếu có trần giả thì kiểm xem khoảng trần có thông gió không; và nếu tính làm lớn thì cách nhiệt mái là khoản đáng cân nhắc trước cả việc đổi máy lạnh.

Nóng đi kèm ẩm là chuyện khác

Cùng một nhiệt độ, không khí ẩm làm ta khó chịu hơn hẳn vì mồ hôi khó bay hơi. Nếu phòng vừa nóng vừa ẩm thì quạt vẫn giúp được (nó đẩy hơi ẩm sát da đi), còn máy lạnh chạy chế độ làm lạnh cũng hút bớt ẩm.

Dấu hiệu phòng đang ẩm quá: tường đổ mồ hôi, chăn ga thấy ẩm tay, mùi hôi trong tủ quần áo.

Khi nóng không còn là chuyện dễ chịu

Với người lớn tuổi, trẻ sơ sinh, người đang ốm hoặc uống thuốc làm giảm tiết mồ hôi, nắng nóng kéo dài là chuyện sức khoẻ thật chứ không chỉ là khó ngủ. Dấu hiệu cần để ý: da nóng và khô, không ra mồ hôi dù trời nóng, lẫn lộn, nôn, hoặc ngất.

Gặp mấy dấu hiệu đó thì đưa người ra chỗ mát, cho uống nước và gọi trợ giúp y tế — không phải chuyện chỉnh lại cái quạt.

Ba điều gọn lại

1. Chặn nhiệt ở mái, tường tây và cửa kính trước, vì đó là nơi nhiệt vào nhiều nhất.
2. Thông gió đêm cần hai lỗ mở và nên bắt đầu ngay khi ngoài trời mát hơn trong nhà.
3. Quạt làm mát người chứ không làm mát phòng — nên chỉ bật khi có người.