Việc nhà làm trong mười lăm phút: danh sách để lấy ra là làm ngay
Phần lớn việc nhà bị hoãn không phải vì khó, mà vì ta nghĩ nó cần cả buổi. Thực ra rất nhiều việc chỉ mất mười lăm phút. Bài này là một danh sách để khi có chút thời gian trống là lấy ra làm ngay, khỏi phải nghĩ.
Vì sao mười lăm phút là mốc hay
Đủ dài để làm xong một việc trọn vẹn, và đủ ngắn để không cần dọn dẹp trước và sau. Việc nào phải bày ra rồi thu vào thì không thuộc nhóm này.
Cái được lớn nhất không phải là việc đó xong, mà là bạn không còn phải nhớ nó nữa. Danh sách việc lặt vặt trong đầu tốn năng lượng hơn bản thân việc.
Cách dùng danh sách này: chọn một việc, hẹn giờ mười lăm phút, làm. Hết giờ mà chưa xong thì dừng cũng được — phần lớn việc dưới đây làm được một nửa vẫn có ích.
Nhóm an toàn: làm trước, vì chúng đáng nhất
Thử thiết bị báo khói. Bấm nút thử. Nếu kêu yếu thì thay pin. Nếu nhà chưa có thì ghi vào danh sách mua.
Kiểm bình chữa cháy. Còn hạn không, đồng hồ áp còn trong vùng xanh không, có ai trong nhà biết nó ở đâu không.
Đi một vòng xem ổ cắm. Sờ xem có ổ nào ấm bất thường; xem có ổ nào cắm chồng nhiều thiết bị; xem dây nào bị kẹp dưới chân bàn hay chạy dưới thảm.
Dọn lối thoát. Xem lối ra cửa chính và ra ban công có bị đồ chắn không. Ở chung cư thì xem cả hành lang chung.
Rà tủ thuốc. Bỏ thứ hết hạn, ghi thứ cần mua bù. Thuốc cũ thì hỏi nhà thuốc gần nhà, đừng đổ xuống bồn cầu.
Kiểm chỗ trơn. Thảm nhà tắm còn bám không, thảm phòng khách có lót chống trượt chưa, chiếu nghỉ cầu thang có đủ sáng không.
Nhóm bảo dưỡng: ngăn hỏng lớn
Thông rãnh thoát ở khung cửa sổ nhôm. Tắc là nước đọng rồi tràn vào trong. Thông bằng que mềm.
Vệ sinh lưới lọc máy lạnh. Tháo, rửa, phơi khô, lắp lại. Lọc bẩn làm máy chạy tốn điện và thổi ra khí bẩn.
Rửa lưới lọc máy hút mùi.
Hút bụi mặt sau tủ lạnh. Bụi bám dàn nóng làm máy chạy nặng hơn.
Xả đáy bình nóng lạnh nếu loại đó cho phép và bạn biết cách — không chắc thì để thợ.
Siết lại ốc của tay nắm cửa, bản lề, chân ghế, kệ treo. Đồ lỏng thì hỏng nhanh, mà siết thì mất vài phút.
Tra dầu bản lề kêu.
Đổ nước xuống thoát sàn ít dùng để bẫy nước không khô — đây là nguyên nhân số một của mùi cống trong nhà.
Nhóm làm nhà dễ sống hơn
Đổi một bóng đèn tối. Một cái đèn đủ sáng ở chỗ hay dùng đổi cảm giác cả góc phòng.
Lau cửa kính một mặt. Không cần lau hết, một mặt thôi cũng đã khác.
Dọn một ngăn kéo. Một ngăn, không phải một tủ.
Gom dây. Buộc gọn dây sạc, dây điện sau tivi, dây dưới bàn làm việc.
Bỏ đồ hỏng. Đi một vòng chỉ tìm thứ đã hỏng hẳn — không phải quyết định gì, chỉ bỏ.
Xoay một món đồ hoặc dời một cái ghế. Thay đổi nhỏ mà cảm giác về phòng đổi rõ.
Thay khăn tắm và khăn lau bếp.
Nhóm giấy tờ và việc hành chính
Chụp ảnh giấy tờ quan trọng và lưu vào một chỗ bạn tìm lại được.
Xé vụn giấy có thông tin cá nhân đang chờ trong hộp — hoá đơn, sao kê, bao thư có địa chỉ.
Ghi lại số công tơ điện nước. Làm đều mỗi tháng thì biết ngay khi có rò rỉ.
Rà lại số điện thoại và email khôi phục của một tài khoản quan trọng. Rất nhiều người vẫn đang để số đã bỏ từ lâu.
Dán thông tin liên hệ khẩn ở chỗ thấy được: một hai số người thân, và địa chỉ đầy đủ của nhà kèm mốc dễ tìm nếu nhà trong hẻm.
Nhóm theo mùa: làm đúng lúc thì hiệu quả gấp mấy lần
Mấy việc dưới đây cũng chỉ mười lăm phút, nhưng chúng có thời điểm riêng.
Trước mùa mưa: múc sạch máng xối rồi xối thử một xô nước xem có thông không — kiểm bằng nước chứ đừng kiểm bằng mắt. Dọn miệng thu nước ở ban công và sân thượng.
Đầu mùa nóng: vệ sinh lưới lọc máy lạnh trước khi bật dùng nhiều, và xem rèm che nắng còn dùng được không.
Mùa nồm ẩm: thay gói hút ẩm trong tủ quần áo, tủ giày và hộp đựng đồ kim loại; kéo tủ ra khỏi tường một chút cho không khí đi.
Trước khi đi vắng dài ngày: khoá van nước, rút phích thiết bị không cần, đổ nước xuống các thoát sàn, và nhờ ai đó lấy giúp thư từ.
Sau mỗi đợt gió lớn: nhìn lên mái xem có ngói xô hay tôn bung góc không — nhìn từ dưới lên, đừng tự trèo.
Việc mười lăm phút cho người khác trong nhà
Một nhóm nữa hay bị quên, và nó có ích hơn nhiều việc trong nhà:
Gọi cho người lớn tuổi trong nhà và hỏi đúng một câu cụ thể — nhà có gì hỏng không, có cần mua gì không. Câu hỏi chung chung thường nhận được câu trả lời chung chung.
Kiểm nhà người lớn tuổi khi ghé: đèn ở lối đi ban đêm có sáng không, thảm có trơn không, có chỗ nào phải với cao không, thuốc có bị lẫn hộp không. Té ngã là rủi ro lớn nhất ở tuổi đó, và mấy thứ này xử trong mười lăm phút.
Dặn lại một câu về lừa đảo — không đọc mã xác thực cho ai, và ai gọi tới mà hối thì cúp máy rồi gọi lại bằng số đã lưu. Nhắc một câu ngắn, lặp lại vài lần, hiệu quả hơn giảng dài.
Lưu số của nhau vào máy cho đúng tên, và cài thông tin khẩn cấp xem được từ màn hình khoá.
Mấy việc này không làm nhà đẹp hơn, nhưng chúng là loại việc mà sau này người ta tiếc vì đã không làm sớm.
Cách để nó thành thói quen
Viết danh sách ra giấy, dán ở chỗ thấy. Danh sách trong đầu thì lúc rảnh không nhớ ra việc gì.
Gạch bỏ khi xong. Nghe trẻ con nhưng nó hiệu quả thật.
Gắn vào một mốc sẵn có — sáng chủ nhật, hoặc lúc chờ máy giặt xong. Việc gắn vào mốc thì không phải quyết định gì.
Đừng làm ba việc một lúc. Một việc, xong, dừng. Ôm nhiều là quay lại đúng cái cảm giác "phải có cả buổi" đã làm ta hoãn từ đầu.
Việc nào KHÔNG thuộc nhóm này
Nói rõ cho khỏi rủi ro: đừng nhét việc cần thợ vào mười lăm phút. Đấu lại điện, thay ổ cắm, sửa bình gas, trèo mái, đục tường, xử lý mối bằng hoá chất — mấy việc này không phải chuyện tranh thủ, và làm vội là lúc xảy ra chuyện.
Cũng vậy với những gì cần người lớn trong nhà quyết, như sắp xếp khu vực thờ tự — đó không phải việc tiện tay làm.
Tóm lại
Mười lăm phút đủ để làm xong một việc trọn vẹn mà không cần bày ra rồi thu vào. Làm nhóm an toàn trước: thử báo khói, kiểm ổ cắm ấm bất thường, dọn lối thoát, rà tủ thuốc, xem chỗ trơn.
Rồi tới nhóm bảo dưỡng ngăn hỏng lớn — thông rãnh khung cửa, rửa lưới lọc máy lạnh, siết ốc, đổ nước xuống thoát sàn ít dùng. Viết danh sách ra giấy dán chỗ thấy, và mỗi lần chỉ làm một việc. Còn việc cần thợ thì đừng tranh thủ.